Küresel bilgisayar pazarı, 2023’ün ilk çeyreğinden bu yana en sert düşüşünü yaşadı. Araştırma şirketi IDC’nin ön verilerine göre 2026’nın üçüncü çeyreğinde dünya genelinde 62,7 milyon bilgisayar sevk edildi; bu rakam geçen yılın aynı dönemindeki 78,5 milyonun yüzde 20,1 altında. Omdia da benzer bir tablo çiziyor: Şirkete göre dizüstü, masaüstü ve iş istasyonu sevkiyatı yüzde 21,2 azalarak 58,1 milyona indi.
Düşüşün arkasında ne var?
IDC, düşüşü ağırlıklı olarak yapay zekâ sunucularının tetiklediği bellek ve tedarik zinciri krizine bağlıyor. Hiper ölçekli şirketlerin yapay zekâ GPU’ları için yüksek bant genişlikli bellek (HBM) alımını artırması, bellek üreticilerini tüketici ürünlerinden uzaklaştırdı. Tom’s Hardware’ın aktardığına göre bazı bellek fiyatları yüzde 500’e varan oranlarda arttı ve 128 GB DDR5 kit için 3.399 dolara kadar çıkan fiyatlar görülüyor.
İkinci etken, yılın ilk yarısındaki stok yığılması. Üreticiler ve kanallar fiyat artışlarından kaçınmak için erken alım yaptı; bu da yılın ilk yarısını şişirdi ve üçüncü çeyreği “talepsiz” bıraktı. IDC’nin tüketici cihazları araştırma direktörü Jitesh Ubrani, bu durumun olağan mevsimselliği bozduğunu belirtiyor: Normalde üçüncü çeyrek ikinciden büyük olur, bu yıl ise ikinci çeyrekten yüzde 9,1 geride kaldı. İkinci çeyrekteki düşüş ise yüzde 3,8 olarak revize edildi.
Markaların karnesi
En sert darbeyi pazarın üç büyüğü aldı. Lenovo yüzde 23,8 payla lider kalsa da sevkiyatı yüzde 22,6 azalarak 14,9 milyon adede indi. HP yüzde 30,9 düşüşle 10,3 milyon adette kaldı, Dell ise yüzde 25 azalışla 7,6 milyona geriledi. Üç şirket birlikte 4,2 puanlık pazar payı kaybetti. Apple (yüzde 11,3) ve ASUS (yüzde 8,6) pazardan daha yavaş düştü; böylece payları sırasıyla yüzde 9,5 ve yüzde 8,7’ye çıktı. Sıralama ise bir yıl öncesiyle aynı kaldı: Lenovo, HP ve Dell ilk üçte yer aldı.
Omdia’nın kırılımına göre masaüstü bilgisayarlar (iş istasyonları dahil) yüzde 23,5 azalarak 11,7 milyon, dizüstüler ise yüzde 20,6 azalarak 46,4 milyon adede geriledi.
Önümüzdeki dönem
Tüketici açısından tek olumlu işaret, stok kaygısı yaşayan kanalların kısa vadede kampanya yapabilecek olması. Ancak Ubrani’ye göre fiyatlar bir yıl öncesinin yakınına dönmeyecek ve makroekonomik koşulların bozulması, gelecek çeyrekler için görünümü daha da zayıflatabilir. Omdia ise mevcut düşüşün “yeni bir aşağı döngünün başlangıcı” olabileceği uyarısında bulunuyor.
Bellek krizinin etkisi yalnızca PC’lerle sınırlı değil; konsol fiyatları da yükseldi. Bazı uzmanlar sıkıntının 2029’a kadar sürebileceğini öngörüyor. Türkiye’de yeni bir bilgisayar alacaklar için bu, fiyat avantajı arayanların bekleyip kampanyaları kollamasını, ihtiyacı acil olanların ise yeni nesil yerine mevcut nesil donanıma yönelmesini akla getiriyor.
Düşüşün arka planında yapısal bir değişim de var. Tom’s Hardware’ın hatırlattığına göre Micron, 2025’in sonlarında Crucial marka RAM ve SSD ürünlerini sonlandırarak veri merkezi üretimine odaklandı. IDC de daha önce pazarın yıl genelinde yüzde 9’a varan oranda küçülebileceği, en çok bütçe segmentinin etkileneceği uyarısını yapmıştı. Bu yılki üçüncü çeyrek verisi, söz konusu tahminin ne kadar gerçekçi olduğunu ortaya koyuyor.
Üreticiler açısından çözüm yolu net değil: Fiyatları artırmak talebi daha da kısıyor, artırmamak ise marjları eritiyor. Bu denge, yılın son çeyreğindeki kampanyalarda belli olacak.
Kapak fotoğrafı: KK IN HK / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
